Er zijn theesoorten die je zachtjes omarmen, zoals een zijdeachtige jasmijnthee op een lentedag. En dan heb je Lapsang Souchong, de thee die je ruikt nog voor je hem ziet, die binnendringt met de geur van kampvuur, oude dennenbossen en herinneringen aan nat hout bij een open vuur. Het is een thee die niet twijfelt aan zijn identiteit. Wie Lapsang Souchong drinkt, doet dat niet per ongeluk.
Deze zwarte Chinese thee, afkomstig uit de Wuyi-bergen in de provincie Fujian, is legendarisch vanwege zijn intense rooksmaak. Hij wordt traditioneel gerookt boven dennenhout en draagt daardoor een geur met zich mee die je ofwel betovert, ofwel afschrikt. Er is bij deze thee zelden sprake van een tussenweg.
Hoe wordt Lapsang Souchong eigenlijk gemaakt?
Waar de meeste zwarte theesoorten oxidatie ondergaan en daarna worden gedroogd, voegt men bij Lapsang Souchong nog een extra stap toe: het roken. En dat is geen detail. De bladeren worden vaak gerold, geoxideerd en vervolgens in bamboemanden boven vuren van dennen- of cipressenhout gedroogd. Niet zomaar hout, maar harsrijk hout dat een karakteristieke, vette rook afgeeft. Deze rook trekt diep in de theebladeren, als een parfum in een wollen jas na een kampvuurnacht.
Traditioneel gebruikte men oudere, grotere theebladeren voor Lapsang Souchong. Deze bladeren zijn robuuster en kunnen de intensiteit van het rookproces beter dragen. Daardoor krijgt deze thee niet alleen zijn kenmerkende geur, maar ook een bepaalde diepte en aardsheid in smaak, die minder snel voorkomt bij fijnere, jongere bladeren.
De naam “Souchong” verwijst trouwens naar de vierde en vijfde bladeren van de theestruik, die lager groeien en dus rijper zijn. In tegenstelling tot de eerste twee theeblaadjes en de knop (die voor bijvoorbeeld witte thee gebruikt worden), zijn deze bladeren taaier en minder aromatisch van zichzelf — een prima canvas voor rooksmaak, dus.
Wat proef je precies in een kop Lapsang Souchong?
Als je nog nooit een slok genomen hebt, verwacht dan geen klassieke theesmaak. Je krijgt iets dat doet denken aan leer, hars, dennenhout, zelfs bacon of gerookte worst. Sommige mensen proeven er kampvuur in, anderen gegrilde aubergines of zelfs een hint van turf, zoals in Schotse whisky’s. Ergens is het bijna een theevergelijking met Islay-whisky: je houdt ervan of je blijft er met een boog omheen lopen.
Zelf vind ik de geur bij het openen van het blikje al een belevenis op zich. Soms doe ik het alleen maar om een vleugje rokerigheid op te snuiven zonder een pot te zetten. Een beetje zoals mensen aan een leerboek ruiken of aan een oud houten meubel snuffelen. Het is nostalgie in rookvorm.
In de mond is Lapsang Souchong verrassend zacht als je eenmaal door de rook heen proeft. Onder die eerste, krachtige indruk zitten toetsen van zoethout, pruimen en zelfs karamel. Met melk krijgt hij een fluweelachtige zachtheid — een aanrader op gure herfstdagen. Met een wolkje melk en een schep honing is het mijn persoonlijke favoriete alternatief voor een glaasje port bij de haard 🔥.
Wat zijn fijne momenten om Lapsang Souchong te drinken?
Dit is geen ontbijt-thee voor iedereen. Hoewel sommige mensen net zweren bij een stevige mok Lapsang bij het ontwaken, vind ik hem persoonlijk meer geschikt voor later op de dag. Hij past goed bij een boek, een regenachtige dag, of wanneer je even niets hoeft behalve staren naar een krakende open haard — denk aan november, denk aan dikke sokken.
Hij gaat ook uitstekend samen met hartige gerechten. Denk aan oude kazen, gegrilde champignons, stoofpotjes of zelfs donkere chocolade met zeezout. In de Chinese keuken wordt hij soms zelfs gebruikt als ingrediënt in marinades, bijvoorbeeld om tofu of eend te roken.
Wat ik ook heerlijk vind, is Lapsang in combinatie met een boterham met gerookte zalm of een sneetje roggebrood met gezouten boter. De rooktonen versterken elkaar zodanig dat je bijna het gevoel hebt aan een picknicktafel in de bergen te zitten. Wat dat betreft is Lapsang niet zomaar een drank, maar een kleine theatrale ervaring.
Waarom is Lapsang Souchong zo controversieel?
Deze thee verdeelt de meningen. Sommigen vinden hem ronduit afschuwelijk — “het smaakt alsof ik aan een barbecue lik” hoorde ik ooit iemand zeggen — terwijl anderen hem aanbidden. Dat is omdat rook een bijzonder dominante smaak is, die niet makkelijk te negeren valt. Als je gewend bent aan florale of frisse theesoorten, kan Lapsang aanvoelen als een culturele schok.
Wat wel interessant is: veel mensen die er in eerste instantie niets van moesten weten, raken later toch geïntrigeerd. Rook smaakt namelijk niet alleen sterk, maar roept ook herinneringen op. Aan berghutten, aan houtkachels, aan lange wandelingen en natte wollen jassen. En dat maakt deze thee niet enkel een drank, maar een emotionele reis.
Ik raad altijd aan om hem eerst puur te proberen, zonder melk of suiker. Gewoon om te ontdekken hoe jouw zintuigen erop reageren. Misschien niet met je neus boven het glas zoals bij een geurige darjeeling — Lapsang verdient een beetje afstand 😉.
Is elke Lapsang Souchong even rokerig?
Helemaal niet. Er is een enorm verschil in intensiteit tussen verschillende merken en varianten. Sommige versies worden “nat gerookt” — dat wil zeggen: boven direct vuur — terwijl andere een zachtere rooksmaak hebben omdat ze “droog gerookt” zijn, in een aparte kamer waar de rook langzaamaan in de bladeren trekt.
Daarnaast zijn er moderne producenten die een lichtere, meer gebalanceerde versie aanbieden, waar de rook enkel als achtergrond aanwezig is. Deze “rook-lichte” Lapsangs zijn een goede instapvariant als je niet meteen je smaakpapillen wilt bombarderen. Persoonlijk vind ik de traditionele versies wel het meest karaktervol, vooral als ze van goede kwaliteit zijn en afkomstig uit de oorspronkelijke regio Wuyi.
Let ook op of je een biologische versie kunt vinden, want soms worden er rookaroma’s toegevoegd aan inferieure theesoorten. Dat is natuurlijk niet hetzelfde als een echte houtrook-thee. Echte Lapsang laat zich kennen door zijn gelaagdheid — het is niet gewoon rook, maar een harmonieuze dans van warmte, aardsheid en bitterzoete tonen.
Welke theemerken maken goede Lapsang Souchong?
Er zijn heel wat mooie merken die deze thee in hun assortiment hebben, maar de kwaliteit varieert sterk. Sommige van de betere voorbeelden zijn te vinden bij gespecialiseerde theewinkels of importeurs met een focus op traditionele Chinese theesoorten. Denk aan leveranciers zoals Jing Tea, TeaGschwendner of Postcard Teas. Ook binnen Europa heb je prachtige aanbieders — een paar Belgische huizen bieden heel mooie, zacht gerookte versies aan, die ik warm kan aanbevelen voor wie met deze thee wil experimenteren.
Wat je zeker wil vermijden, zijn goedkope supermarktversies waarbij de rooksmaak kunstmatig toegevoegd is. Die missen vaak de diepte en de zachtheid van de echte houtgerookte variant. En het is net die diepte die van een kop Lapsang Souchong geen trucje maakt, maar een ervaring om te koesteren.
Misschien is dat wel het mooiste aan Lapsang: hij leert je tijd nemen. Niet haasten. Niet snel-snel achter je laptop. Maar gewoon zitten. De geur laten binnenkomen. En dan, misschien, begrijpen dat thee soms meer is dan dorst lessen. Het is ook een herinnering. Aan hout, vuur, rook — en het verlangen naar stilte.