Een geurige klassieker met een verhaal
Er zijn van die theesoorten die een soort archetype zijn geworden in ons collectieve geheugen. Earl Grey is er zo één. Vraag aan tien mensen om een klassieke zwarte thee te noemen, en minstens de helft zal deze naam opperen. Niet zonder reden: deze geurige zwarte thee met bergamotolie spreekt al generaties lang tot de verbeelding. De geur alleen al — citrusachtig, floraal, met een licht bitterzoete toets — heeft iets vertrouwds en tegelijk licht mysterieus. Maar wat maakt Earl Grey nu precies tot Earl Grey? En waarom blijft deze thee, ondanks het enorme aanbod op de markt, zijn iconische status behouden?
Om het antwoord daarop te vinden, moeten we een stukje terug in de tijd. De thee is genoemd naar Charles Grey, de tweede graaf Grey, die in de jaren 1830 Eerste Minister van Groot-Brittannië was. Volgens de legende kreeg hij een theemengsel cadeau van een Chinese diplomaat, als dank voor het redden van diens zoon uit de golven. Historisch gezien is het verhaal twijfelachtig, maar het heeft de thee zeker geen kwaad gedaan qua reputatie. Of die Chinese diplomaat nu bestaan heeft of niet, het mengsel werd populair, en Lady Grey – zijn vrouw – zou het hebben laten verspreiden onder de Britse adel. De rest is geschiedenis.
Wat zit er eigenlijk in Earl Grey?
In de kern is Earl Grey een zwarte thee die gearomatiseerd wordt met olie van de bergamot, een citrusvrucht die vooral in Calabrië (Italië) groeit. Deze vrucht ziet eruit als een kruising tussen een limoen en een sinaasappel en heeft een aroma dat doet denken aan lavendel, bittere sinaasappel en een hint van kamfer. Het is deze olie die Earl Grey zijn karakteristieke geur en smaak geeft. Niet te verwarren met citroen- of sinaasappelschil – bergamot is een beestje apart.
De basis voor Earl Grey is doorgaans een Chinese zwarte thee zoals keemun, of een krachtigere Assam of Ceylon. Sommige merken gebruiken een mix van meerdere soorten. De thee wordt na het drogen besprenkeld met bergamotolie – hoeveel precies hangt af van het merk en de kwaliteit. Er bestaan ook natuurlijke en synthetische aroma’s, wat meteen het verschil verklaart tussen een goedkope en een hoogkwalitatieve Earl Grey. Een goedkope variant kan nogal parfumachtig ruiken, terwijl een goede Earl Grey subtiel en verfijnd blijft. Persoonlijk laat ik de laatste druppels van zo’n kwalitatieve blend graag wat langer trekken; de geur alleen al is bijna meditatief.
Waarom blijft Earl Grey zo geliefd?
Er zijn honderden, nee, duizenden theesoorten op de markt. Waarom dan grijpen zoveel mensen toch naar die oude vertrouwde Earl Grey? Een deel van het antwoord zit, denk ik, in de balans. Een goede Earl Grey biedt een harmonie tussen kracht en frisheid, tussen aards en citrus. Hij is complex genoeg voor de kenners, maar toegankelijk genoeg voor een beginneling. En laat ons eerlijk zijn: hoe vaak komt het voor dat iets zo Brits is, en tóch niet saai? 😉
Earl Grey leent zich bovendien uitstekend voor allerlei toepassingen. Een klassiek kopje, puur of met een scheutje melk? Perfect. Een koude infusie met ijs en een schijfje citroen in de zomer? Verfrissend. Earl Grey macarons, scones met Earl Grey-infused room, of zelfs cocktails zoals een “Greyhound” met gin en bergamotthee – het is allemaal mogelijk. De veelzijdigheid is haast grenzeloos. Als je mij vraagt naar de meest “bruikbare” thee in mijn kast, dan is dat zonder twijfel deze. Geen andere thee heb ik zó vaak in zó veel vormen ingezet.
Hoe drink je Earl Grey op zijn best?
De ervaring van Earl Grey is geen race, het is een ritueel. Zet ‘m niet gedachteloos terwijl je de was opplooit of een mail beantwoordt. Gebruik gefilterd water van rond de 90 à 95 graden Celsius, geen kokend water alsjeblieft – dat doet de bergamot geen goed. Laat de thee zo’n drie tot vijf minuten trekken, afhankelijk van hoe krachtig je hem wenst. Bij een goede kwaliteit volstaat drie minuten. Langer kan, maar dan raak je het evenwicht kwijt en sluipt er bitterheid binnen.
Qua servies ben ik een beetje klassiek: porselein of dun aardewerk, geen dikke mokken die de aroma’s opsluiten. En nee, ik doe er zelf geen melk bij, tenzij het een bijzonder stevige Assam-basis heeft. Een schepje honing? Soms. Maar meestal niets – puur, eerlijk, klaar om de dag te verwelkomen of af te sluiten.
Wil je het eens anders aanpakken? Laat een Earl Grey-infusie afkoelen en gebruik hem als basis voor een mocktail. Meng met bruiswater, een vleugje citroensap en muntblaadjes. Of gebruik hem in je patisserie: een siroop van Earl Grey over cake is een verrassende manier om je dessert een vleugje klasse te geven.
Wat maakt een ‘goede’ Earl Grey?
Niet alle Earl Greys zijn gelijk geschapen. Sommigen ruiken alsof je een parfumerie bent binnengewandeld. Anderen zijn zo zwak dat je je afvraagt of je überhaupt thee hebt gezet. Let bij aankoop op de herkomst van de basis-thee en de manier waarop de bergamot is toegevoegd. Echte bergamotolie (liefst biologisch) is zeldzaam en duur, maar het verschil in geur en smaak is onmiskenbaar. Veel massamarkt-Earl-Greys gebruiken een synthetisch aroma dat wat zeepachtig kan aanvoelen.
Mijn voorkeur gaat uit naar kleine theemerken die werken met losse thee van hoge kwaliteit. Je herkent ze vaak aan een wat grilliger blaadje, een onregelmatige snede en – belangrijk – een geur die niet overweldigend is maar eerder uitnodigend. Probeer verschillende merken en noteer wat je bevalt. Is de basis-thee eerder krachtig of elegant? Is de bergamot zacht of uitgesproken citrusachtig? Zo ontwikkel je je eigen voorkeur en kom je uit bij de blend die jouw theehart sneller doet kloppen.
Waarom past Earl Grey bij het moment van vertraging?
Sommige theesoorten lijken gemaakt voor momenten waarop de tijd even vertraagt. Earl Grey is zo’n thee. Hij nodigt uit tot rust, reflectie en elegantie. Er zit een zekere hoffelijkheid in, iets dat herinnert aan porseleinen kopjes, linnen servetten en stille ochtenden. In onze moderne tijd, waarin elke minuut een ping of notificatie brengt, is het drinken van een kop Earl Grey bijna een daad van verzet. Een zacht verzet, dat wel – maar toch krachtig in zijn eenvoud.
Voor mij is Earl Grey niet zomaar thee. Het is een herinnering aan rustige zondagvoormiddagen, aan gesprekken met vrienden waarbij de theepot eindeloos werd bijgevuld. Aan schrijfavonden waarbij de geur van bergamot als stille metgezel fungeerde. Aan dat ene cafeetje in Edinburgh waar de thee werd geserveerd met een citroenschilletje en een perfect uitzicht op een regenachtig plein 🌧️.
Of je hem nu puur drinkt, met melk, koud of warm, als dessert of als basis voor iets creatiefs – Earl Grey heeft een plek veroverd die hij niet snel meer zal afstaan. Hij is een vriend waar je altijd op kan rekenen. En laten we eerlijk zijn, hoeveel drankjes kunnen dat zeggen?