Er zijn theesoorten waar je meteen van houdt, theesoorten die je respect afdwingen, en theesoorten die je blijft herontdekken. Tie Guan Yin – ook wel ‘De ijzeren godin van barmhartigheid’ genoemd – behoort zonder twijfel tot die laatste categorie. Het is een thee die niet zomaar te vatten is in een paar zinnen. Ze is grillig als een bergwind, veelzijdig als een schilderij in beweging, en tegelijkertijd zo troostend als een warme deken op een kille ochtend. Wat maakt Tie Guan Yin zo bijzonder? En waarom heeft deze oolong-thee zich diep geworteld in de harten van theeliefhebbers over heel de wereld?
Wat is Tie Guan Yin precies?
Tie Guan Yin is een oolongthee afkomstig uit de Chinese provincie Fujian, meer bepaald uit Anxi. Deze regio is befaamd om zijn steile bergen, mistige valleien en… uitzonderlijke theestruiken. Oolongthee bevindt zich qua oxidatiegraad tussen groene en zwarte thee in. Maar Tie Guan Yin is geen gewone oolong. Haar oxidatiegraad varieert typisch tussen de 20% en 40%, waardoor ze dichter bij een groene thee zit, maar met een aroma dat vaak doet denken aan orchideeën, geroosterde noten en rijpe vruchten.
Er zijn verschillende stijlen van Tie Guan Yin, afhankelijk van hoe de thee wordt verwerkt. De “lightly oxidized” varianten zijn bloemig en fris, soms haast boterachtig van textuur. De meer traditioneel geroosterde versies zijn diep en complex, met aroma’s van geroosterde kastanje, hout en zachte karameltonen. Deze diversiteit maakt van Tie Guan Yin een ware kameleon in het kopje.
En alsof dat nog niet genoeg is, is de naam zelf een ode aan de legende. Tie Guan Yin betekent letterlijk “IJzeren Godin van Barmhartigheid”, een verwijzing naar de boeddhistische godin Guanyin. Volgens de overlevering werd de eerste plant door een arme boer ontdekt nadat hij jarenlang trouw een vervallen tempel van Guanyin verzorgde. Als beloning leidde de godin hem in een droom naar een struik die zijn leven zou veranderen. 🍃
Het productieproces: een dans van vuur en rust
De productie van Tie Guan Yin is allesbehalve eenvoudig. Het is een proces dat ervaring vereist, vingertoppengevoel, en vooral tijd. Nadat de bladeren zijn geplukt – meestal in het voorjaar of de herfst, wanneer de smaak het meest intens is – worden ze in de zon verwelkt. Dit duurt slechts een paar uur, maar vormt al een eerste kritische fase waarin het vochtgehalte vermindert en enzymatische processen beginnen.
Daarna volgt het rollen, draaien, rusten en opnieuw rollen. Deze bewerkingen helpen de bladeren te kneuzen en de oxidatie gelijkmatig te verdelen. Het is een delicaat spel van rust en beweging. Elke stap beïnvloedt het uiteindelijke aroma. Bij licht geoxideerde Tie Guan Yin is het zaak om de oxidatie zo kort te houden dat de frisheid behouden blijft. Bij traditioneel geroosterde varianten worden de bladeren langzaam en zorgvuldig over houtskool geroosterd, in meerdere sessies gespreid over dagen of zelfs weken.
Wat mij persoonlijk altijd verwondert is hoe de geur van de verse bladeren vaak al verklapt wat er gaat komen in het kopje. Een goede Tie Guan Yin ruikt zelfs als ze droog is al naar bloemen, room of geroosterde tarwe. Die complexiteit, die diepte – het is een soort voorproefje van de symfonie die nog moet beginnen.
Hoe zet je Tie Guan Yin het best voor een optimaal smaakprofiel?
Wie Tie Guan Yin drinkt alsof het een gewone kop thee betreft, mist veel van haar magie. Deze thee verdient geduld, een zorgvuldige hand en een mooie pot (al is een gaiwan nog beter). Zelf gebruik ik graag een gaiwan of een kleine Yixing theepot: dat accentueert de complexiteit van de smaaklagen.
Voor een ideale infusie gebruik je best water dat net van het koken is gehaald – rond de 90°C is perfect. Spoel de bladeren eerst kort (5 seconden), zodat ze zich kunnen ‘openen’. Daarna giet je opnieuw en laat je de thee ongeveer 30 tot 45 seconden trekken. Het mooie is: Tie Guan Yin kan meerdere keren opgeschonken worden. Vaak komt de ware diepte pas bij de tweede of derde infusie tot uiting. Dan proef je het zachte mineraal, het bloemige hart en het zoetje in de afdronk. 🫖
Let wel: het loont om niet te veel thee in je pot te doen. Een theelepel (ongeveer 4 à 5 gram) op 150 ml water is vaak ideaal. Zo vermijd je bitterheid en geef je de bladeren de ruimte om te ademen. Drink je thee vervolgens in stilte, of met zachte muziek op de achtergrond. Ze is niet luid, Tie Guan Yin – ze fluistert.
Waarom is Tie Guan Yin zo geliefd bij theesommeliers en puristen?
In het theelandschap zijn er veel smaken die een eerste indruk nalaten, maar Tie Guan Yin is zo’n thee die zich blijft onthullen. Elke infusie brengt iets nieuws: een vleugje witte perzik, een hint van gerookte amandel, een afdronk van gekonfijte bloemen. Ze heeft die zeldzame eigenschap om tegelijk complex en toegankelijk te zijn. Geen snobisme, geen tierelantijntjes – gewoon een kop vol karakter.
Wat ik zelf bijzonder waardeer, is hoe ze mij telkens weer uitnodigt om te vertragen. Je kunt haar niet haasten. Probeer je haar snel-snel te zetten of te drinken, dan krijg je een vlak resultaat. Maar geef je haar aandacht, dan beloont ze je met lagen, schakeringen en subtiliteiten die andere theesoorten zelden evenaren.
Bovendien is Tie Guan Yin ook interessant omwille van haar seizoensgebonden variaties. Een lentepicking is doorgaans frisser en bloemiger, terwijl de herfstvariant iets robuuster en aards kan smaken. Net zoals goede wijnjaarwijnen – geen enkele Tie Guan Yin is exact hetzelfde als de vorige. Elk oogstjaar is een nieuwe kennismaking.
Dat is misschien wel het mooiste van deze thee: ze groeit met jou mee. Wat je op een rustige ochtend in juni proeft, is anders dan wat je voelt op een kille decemberavond. En dat is helemaal oké. Sterker nog: dat is net de kracht van Tie Guan Yin. 🌸
Hoe kies je een goede Tie Guan Yin, en waar koop je die het best?
Goede Tie Guan Yin herken je aan de geur, de vorm en het effect in het kopje. De bladeren zijn meestal strak opgerold tot kleine balletjes met een donkergroene kleur. Wanneer ze zich ontvouwen, zie je volledige blaadjes – geen stukjes, geen gruis. De geur is fris en bloemig, nooit muf of stoffig. En in de mond is ze zijdezacht, zonder wrangheid of bitterheid. Een lichte tinteling op de tong en een zoetige nasmaak zijn goede tekenen.
Koop je Tie Guan Yin liefst bij speciaalzaken of theewinkels die de herkomst vermelden. Vermijd zakjes uit de supermarkt met het label “oolong” – dat is vaak massaproductie en mist de finesse van echte Anxi Tie Guan Yin. Idealiter zoek je naar loten die met de hand geplukt zijn, bij voorkeur van een recente oogst (tenzij je een geroosterde, gerijpte versie zoekt – die kan net baat hebben bij veroudering).
Als je de kans krijgt om Tie Guan Yin te proeven vóór aankoop: doe het. Elke partij is anders. En geloof me: eens je een echt goede Tie Guan Yin hebt geproefd, ga je het verschil feilloos herkennen. De eerste keer dat ik een traditionele, houtgeroosterde Tie Guan Yin proefde, had ik het gevoel alsof ik bij een kampvuur in de bergen zat. Zacht, warm, gedragen. Een ervaring die blijft hangen – letterlijk en figuurlijk.