Wat is matcha precies en waarom is het zo bijzonder?
Matcha is een fijn poeder van speciaal geteelde en verwerkte groene theebladeren, afkomstig uit Japan. Het woord ‘matcha’ betekent letterlijk ‘poederthee’, en dat is het ook: in tegenstelling tot gewone groene thee, waarbij de bladeren getrokken worden in heet water, drink je bij matcha het hele blad op in poedervorm. Dat maakt het niet alleen krachtiger van smaak, maar ook rijker aan voedingsstoffen.
Matcha komt van de Camellia sinensis, dezelfde theestruik als andere theesoorten, maar de verwerking is allesbehalve standaard. Ongeveer drie tot vier weken voor de oogst worden de theeplanten overschaduwd met matten of zeilen. Dit zorgt ervoor dat de plant meer chlorofyl aanmaakt – vandaar die levendige, smaragdgroene kleur – én verhoogt het aminozuurgehalte, met name L-theanine, dat bekend staat om zijn rustgevende werking.
Na het oogsten worden de bladeren gestoomd om oxidatie te stoppen, gedroogd en vervolgens gemalen met granieten molenstenen. Het resultaat is een zijdezacht, groen poeder dat zowel ceremonieel als culinair gebruikt wordt. De hogere varianten van matcha – denk aan ceremoniële kwaliteit – worden puur gedronken, terwijl lagere kwaliteiten vaak in lattes, desserts of zelfs hartige gerechten terechtkomen.
Het is geen toeval dat boeddhistische monniken al eeuwenlang matcha drinken tijdens lange meditatiesessies. De combinatie van cafeïne en L-theanine zorgt voor een kalme alertheid die moeilijk te evenaren is met gewone koffie. Persoonlijk vind ik het effect bijna magisch: helder van geest, maar zonder die nerveuze piek en crash die je soms bij espresso krijgt ☕.
Hoe bereid je matcha op de traditionele manier?
Matcha maken is een ritueel op zich. Hoewel je gerust een moderne melkopschuimer kunt gebruiken om een snelle matcha latte in elkaar te flansen, schuilt er schoonheid en rust in het traditionele proces. Het vereist geen overvloed aan tools, maar wel aandacht – en die aandacht verandert de ervaring compleet.
Je hebt in essentie vier dingen nodig: een chawan (kom), een chasen (bamboe klopper), een chashaku (bamboe lepeltje) en natuurlijk matchapoeder van goede kwaliteit. Breng eerst water aan de kook en laat het afkoelen tot zo’n 70 à 80 graden. Schep dan één tot twee schepjes matcha in de kom (ongeveer 1 à 2 gram) en voeg een klein beetje water toe – genoeg om een pasta te maken. Meng dit tot een gladde substantie zonder klontjes. Voeg daarna meer water toe (ongeveer 60 à 80 ml) en klop met de chasen in een W- of M-beweging totdat er een schuimige toplaag ontstaat.
Het lijkt eenvoudig, maar het vraagt finesse. Te heet water verbrandt de thee. Te weinig kloppen geeft een flauwe smaak. Te veel kloppen geeft bitterheid. Ik heb er zelf maanden over gedaan om dat perfecte, zijdezachte schuim te creëren. En zelfs dan… sommige dagen lukt het gewoon beter dan andere. Net als het leven zelf 🍃.
Wat zijn de gezondheidsvoordelen van matcha?
Het drinken van matcha is niet alleen een zintuiglijke ervaring, het heeft ook invloed op lichaam en geest. Omdat je bij matcha het volledige blad binnenkrijgt, zijn de concentraties aan antioxidanten veel hoger dan bij gewone thee. De meest geroemde antioxidant in matcha is EGCG (epigallocatechinegallaat), die in verband wordt gebracht met ontstekingsremmende, cholesterolverlagende en zelfs kankervertragende eigenschappen.
Daarnaast bevat matcha, zoals eerder vermeld, L-theanine, een aminozuur dat een kalmerend effect heeft. In combinatie met cafeïne zorgt dit voor een stabiele vorm van energie. Niet die opgefokte rollercoaster die een dubbele espresso je kan geven, maar een zachte golf die je meeneemt door je takenlijst.
Onderzoeken tonen aan dat matcha ook een positief effect kan hebben op het metabolisme, cognitieve prestaties en vetverbranding. Maar eerlijk? Dat is niet waarom ik het elke ochtend klaarmaak. Voor mij is het dat kleine rustmoment: de geur van versgeklopte matcha, de serene kleur, de licht bittere smaak die overgaat in een bijna umami-achtige nasmaak. Het is een herinnering om traag te leven, om niet alles op automatische piloot te doen.
Maar wees voorzichtig: niet alle matcha is gezond. Sommige commerciële varianten zitten vol suikers of kunstmatige toevoegingen, vooral in kant-en-klare drankjes of poeders met melkpoeder erin verwerkt. Ga voor pure matcha, liefst biologisch, liefst uit Japan. Kyoto (Uji) en Nishio staan bekend om hun topkwaliteit.
Waar moet je op letten bij het kopen van goede matcha?
De markt voor matcha is de laatste jaren geëxplodeerd. Je vindt het tegenwoordig in supermarkten, hippe koffiebars en zelfs als ‘superfood’-ingrediënt in repen en ontbijtgranen. Maar niet alle matcha is gelijk geschapen. Er is een wereld van verschil tussen een ceremoniële matcha en een culinaire variant die bedoeld is voor smoothies of bakrecepten.
Kijk bij aankoop naar de kleur: heldergroen is goed. Geelgroen of bruinig wijst op oxidatie of een lage kwaliteit. De geur moet fris en grassig zijn, zonder muffe tonen. Wat de herkomst betreft: Japan is zonder meer de gouden standaard. In het bijzonder thee uit regio’s als Uji, Shizuoka of Yame. Chinese matcha bestaat ook, maar is vaak minder verfijnd van smaak.
De prijs is helaas wel een goede graadmeter. Echte matcha is arbeidsintensief en zeldzaam. Als je een potje van 100 gram vindt voor vijf euro, mag je er zeker van zijn dat je geen traditionele matcha in handen hebt. En ja, ik weet het – goede matcha kost al snel 30 tot 50 euro per 30 gram. Maar zie het als een investering in rust, helderheid en jezelf. Een theemoment dat je dag kleurt, letterlijk en figuurlijk.
Tot slot: let ook op de verpakking. Matcha is erg gevoelig aan licht, lucht en hitte. Kies dus voor luchtdicht verpakte blikken, liefst in een donkere kleur. En bewaar je matcha thuis in de koelkast – goed afgesloten – om die levendige kleur en smaak zo lang mogelijk te behouden.
Kan je matcha combineren met melk, havermelk of amandelmelk?
Absoluut – en dat is voor velen zelfs de eerste kennismaking met matcha: de geliefde matcha latte. Al ben ik persoonlijk toch fan van de pure, traditionele bereiding, een latte met havermelk of amandelmelk kan heerlijk zijn. De romigheid tempert de natuurlijke bitterheid van matcha en maakt het toegankelijker, zeker voor wie nieuw is met deze theesoort.
Er zijn wel een paar dingen om in gedachten te houden. Kies plantaardige melk zonder toegevoegde suikers of aroma’s, zodat de delicate smaak van matcha niet overstemd wordt. Warme melk werkt het best – ongeveer 60 graden – om een zijdezachte drank te maken. En schuim je melk licht op voor die typische, luxueuze textuur. Zelf gebruik ik het liefst barista havermelk, die matcha omarmt als een fluwelen sjaal om een groene parel.
En o ja: strooi er gerust wat kaneel of vanillepoeder bovenop. Niet traditioneel, maar wel gezellig. Soms mag het leven ook gewoon een beetje spelen met conventies 😉.