Gyokuro. Alleen al de naam klinkt als iets dat zacht fluistert tussen bamboebladeren en ochtendmist. Deze Japanse groene thee behoort tot de meest verfijnde, delicate en intens gekoesterde theesoorten ter wereld. In een kopje gyokuro proef je niet enkel bladeren, maar een eeuwenoude cultuur van aandacht, verfijning en zelfs een beetje mysterie. Wie eenmaal een goede gyokuro heeft geproefd, weet dat er thee is… en dan is er gyokuro.
Wat maakt gyokuro zo bijzonder onder de groene theeën?
Gyokuro (玉露), wat letterlijk “juwelen dauw” betekent, is geen gewone sencha. Waar bij de meeste Japanse groene thee de struiken volop zonlicht krijgen, worden de struiken voor gyokuro zo’n drie weken voor de pluk met doeken of rieten matten beschaduwd. Het is net deze schaduw die het geheim bewaart van gyokuro’s diepgroene blad, zijn zoete umami-smaak en de afwezigheid van bitterheid. De beschaduwing verhoogt het gehalte aan theanine (een aminozuur dat zorgt voor een zoet, zacht mondgevoel) en cafeïne, terwijl het tannines (de bittere stoffen) onderdrukt. Het resultaat? Een infusie die smaakt als zachte boter met een hint van zee, een beetje als spinazie gekookt in lentezon 🌱.
Deze thee is arbeidsintensief. Niet alleen door het beschaduwen, maar ook door het met de hand plukken van alleen de jongste scheuten. En dan heb je het nog niet over het proces van het rollen, drogen en verpakken, dat in Japan met een bijna rituele zorg gebeurt. In zekere zin is gyokuro dus een theesoort waar het werk al begint vóór de oogst – in de stilte van het veld, onder de schaduwdoeken.
Hoe zet je gyokuro correct en waarom is dat zo belangrijk?
Gyokuro vraagt niet zomaar om heet water en een mok. Nee, deze thee verlangt aandacht, bijna tederheid. Zet je hem te heet of te lang, dan verliest hij zijn magie – zonde van je geld én de inspanning van de theeboer. Traditioneel gebruikt men een temperatuur van slechts 50 tot 60°C en laat men de blaadjes 1,5 tot 2 minuten trekken. Sommigen gaan zelfs lager in temperatuur en hoger in bladconcentratie. En ja, dat betekent ook dat je een thermometer of intuïtie moet gebruiken. Maar geloof me, het loont.
Gebruik een klein kyusu-theepotje, liefst van porselein of glas. En neem de tijd. Zet je gyokuro in stilte, of met een vriend die weet wanneer te zwijgen. Want de eerste slok is als een fluistering: zacht, rijk, intens. Je proeft algen, spinazie, een beetje kastanje misschien. Sommigen noemen het “bouillonachtig”. Ik noem het weelde. Een goede gyokuro drink je in kleine slokjes. Je wil dat hij over je tong rolt als een zijden sjaal.
De smaak van umami: waarom gyokuro zo verslavend kan zijn
Als je gyokuro drinkt, proef je umami – die mysterieuze vijfde smaak waar Japanners zo vertrouwd mee zijn. Umami is moeilijk te omschrijven. Het is niet zout, niet zoet, niet bitter, niet zuur. Het is… diepte. Rijkdom. Het gevoel dat iets ‘vol’ en ‘rond’ is in de mond. Gyokuro zit er vol mee. Dankzij de hoge concentratie L-theanine en aminozuren ontstaat een soepachtig gevoel, wat sommige theekenners zelfs een ‘groene dashi’ noemen.
Je merkt het pas echt als je daarna een gewone thee drinkt. Die voelt dan vlak, waterig zelfs. Gyokuro bederft je een beetje – zoals een perfect rijpe perzik je andere fruit doet vergeten 🍑. Wat mij betreft is gyokuro geen dagelijkse thee. Het is een moment-thee. Een theesoort die je schenkt op zondagmorgen als het regent, of op een avond wanneer stilte je beste gezelschap is.
Zelf ben ik voorstander van gyokuro als meditatie-instrument. Niet in de zin van wierook en lotuszit, maar gewoon als een manier om te vertragen. Eén slok, ogen dicht. De thee neemt je mee. Je voelt de lentezon op de bladeren, de koelte van de schaduwdoeken, de handen van de plukker. Daarin zit zijn kracht: gyokuro is een brug tussen mens en natuur. Tussen inspanning en rust.
Welke gyokuro moet je kiezen, en waar moet je op letten?
Niet alle gyokuro is van topkwaliteit. Zoals met elke zeldzame schat, zijn er imitaties en inferieure versies op de markt. De echte gyokuro komt vooral uit regio’s als Uji (bij Kyoto), Yame (Fukuoka) en Asahina (Shizuoka). Uji-gyokuro heeft een zachte, elegante smaak, terwijl Yame-gyokuro vaak voller en krachtiger is. Asahina zit daar een beetje tussenin. Wil je zeker zijn, zoek dan naar theewinkels die transparant zijn over herkomst, oogstdatum en verwerking. En laat je niet verleiden door felle groene kleuren in zakjes supermarkt-thee met het label ‘gyokuro’. Echte gyokuro ruikt fris, maar niet kunstmatig, en heeft opgerolde, naaldachtige blaadjes van een diep, glanzend donkergroen.
Prijs is een goede graadmeter, maar niet de enige. Een goede gyokuro begint meestal rond de €20 tot €40 per 100 gram. Topkwaliteit gaat boven de €60. Sommige theeboeren verkopen gyokuro in mini-blikjes van 20 of 30 gram, juist omdat je er maar weinig van nodig hebt per zetbeurt.
Een pro-tip: gyokuro smaakt nog beter bij herinfusies. De tweede en derde infusie zijn vaak nog zoeter en ronder. Sommige fijnproevers gebruiken zelfs de achtergebleven bladeren als topping op rijst of tofu – met een beetje sojasaus een ware delicatesse. Niet verspillen, dus!
Wanneer drink je gyokuro, en hoe past hij in je theeritueel?
Gyokuro is geen dorstlesser. Het is geen thee voor bij een boterham met kaas. Dit is thee voor een moment. Zoals je soms een glas vintage wijn openmaakt op een speciale avond, zo schenk je gyokuro wanneer je wat stilte zoekt, of juist wanneer je bezoek hebt dat thee echt waardeert. Een beetje zoals je een vaas met bloemen niet op het toilet zet, maar op de eettafel.
Omdat gyokuro vrij veel cafeïne bevat (meer dan andere groene theeën), drink je hem best overdag of in de vroege namiddag. Maar vreemd genoeg zorgt de theanine tegelijk voor ontspanning – een soort kalme alertheid. Ideaal voor wie een essay moet schrijven, een boek wil lezen, of gewoon wil staren naar het plafond zonder zich schuldig te voelen.
In mijn routine is gyokuro het anker. Eens per week, als het huis stil is en de regen tegen het raam tikt, neem ik een klein glazen potje, een houjiki of kyusu, en een kommetje zonder oor. Ik warm het water langzaam op tot net boven lichaamstemperatuur. En dan… rust. In die kleine ceremonie zit voor mij alles: vertraging, aandacht, zintuiglijkheid.
Waarom gyokuro meer is dan een drank
Gyokuro is een uitnodiging tot eenvoud. Tot kijken, proeven, wachten. In een cultuur waarin alles sneller moet, is gyokuro het tegenovergestelde: het vraagt tijd, stilte, zachtheid. En het geeft daarvoor een diepe voldoening terug, een soort herinnering aan wat echt telt. Of dat nu stilte is, natuur, vakmanschap of gewoon een goed moment met jezelf.
Het is misschien vreemd om te zeggen dat een theeblad zo’n effect kan hebben, maar wie het geprobeerd heeft, begrijpt het. Gyokuro is geen hype, geen trend, geen ‘superfood’. Het is een ode aan het Japanse streven naar perfectie zonder haast. En misschien is dat net wat we vandaag nodig hebben. 🍃