Er zijn van die theesoorten die niet alleen door hun smaak intrigeren, maar ook door hun naam. Gunpowder thee is er zo één. Wie ooit de zilvergroene bolletjes heeft zien rollen in een glazen pot, zal het beeld niet snel vergeten. Ze lijken haast op kleine buskruitkorrels – en laat dat nu net zijn waar de naam vandaan komt. Maar laat je niet misleiden: deze thee is allesbehalve explosief. Of toch niet letterlijk. In de mond kan hij daarentegen wel een ware smaakexplosie veroorzaken.
Gunpowder thee is een groene thee met een lange geschiedenis, een stevig karakter en een verrassend veelzijdige toepassing. Van traditionele ceremonies tot hedendaagse ijstheevarianten met munt: deze thee doet meer dan gewoon een blaadje in heet water zijn. Tijd dus om dit wonderlijke roltheetje van dichterbij te bekijken.
Waar komt gunpowder thee vandaan en waarom die naam?
Gunpowder thee, in het Chinees vaak aangeduid als “Zhū Chá” (珠茶), wat letterlijk “parelthee” betekent, vindt zijn oorsprong in de provincie Zhejiang in China. De blaadjes worden na het stomen of kort panbakken strak opgerold tot compacte bolletjes. Deze roltechniek is niet alleen esthetisch. Ze dient vooral om de blaadjes beter te bewaren, hun aroma’s te behouden en oxidatie tegen te gaan tijdens transport. In tijden waarin thee duizenden kilometers moest afleggen over land en zee, was dat geen overbodige luxe.
De Engelse naam “gunpowder” zou voor het eerst in de 18de eeuw gebruikt zijn, waarschijnlijk door Britse handelaars. De thee leek in hun ogen op buskruitkorrels, of misschien deed de intensiteit van de smaak hen denken aan het felle karakter van kruit. Sommige bronnen suggereren zelfs dat het woord een fonetische verbastering is van het Chinese ‘gān pào dé’, wat “gedroogd en gebrouwen met deugd” zou kunnen betekenen, al blijft dat eerder folklore dan feit.
Vandaag komt gunpowder thee nog steeds uit Zhejiang, maar ook uit andere Chinese provincies zoals Hunan en Fujian, en zelfs uit Taiwan en enkele Noord-Afrikaanse landen waar de vraag naar deze thee blijft groeien. De kwaliteit varieert naargelang herkomst, bladselectie en verwerkingswijze. Hoe fijner en regelmatiger de pareltjes, hoe delicater de thee – en hoe hoger doorgaans ook de prijs.
Hoe zet je gunpowder thee voor de beste smaakervaring?
Wie denkt dat alle groene thee op dezelfde manier gezet moet worden, heeft duidelijk nog nooit het temperament van gunpowder ervaren. Deze thee vraagt om een beetje finesse en vooral: de juiste temperatuur. Gebruik je kokend water, dan kan hij bitter worden, een beetje als iemand die te lang genegeerd is en dan plots zijn gal spuwt. De ideale temperatuur ligt rond de 75 tot 80 graden Celsius. Laat je water dus even afkoelen na het koken – ongeveer twee minuten volstaat meestal.
Gebruik een theepot of glazen theebeker waar de bolletjes zich kunnen ontvouwen. Want dat is werkelijk een klein wonder op zich: hoe die harde korrels langzaam openrollen tot elegante bladeren die dansen in het water. De infusietijd bedraagt best 2 à 3 minuten. Langer kan, maar dan krijg je een sterkere, bitterdere thee die niet voor iedereen weggelegd is.
Gunpowder is robuust genoeg om meerdere keren op te gieten. De eerste infusie geeft de meest geconcentreerde smaak, de tweede is vaak zachter en floraler, terwijl een derde soms verrassend zoet kan zijn. Experimenteer gerust met hoeveelheden: een theelepel per kop is een goed begin, maar sommigen houden van iets meer body en gebruiken een volle eetlepel per pot.
Wat is het verschil tussen gunpowder en andere groene thee?
Gunpowder thee onderscheidt zich vooral door zijn vorm en zijn mondgevoel. Terwijl andere groene theesoorten – denk aan Long Jing of Sencha – eerder platgedroogd of losbladig zijn, zit gunpowder in kleine bolletjes. Dat lijkt een detail, maar het heeft invloed op hoe de smaak vrijkomt. Door de compacte structuur komt het aroma trager vrij, en krijg je een meer geleidelijke infusie die lang in de mond blijft hangen.
Qua smaak is gunpowder vaak wat krachtiger, soms zelfs een tikje rokerig. Zeker als hij afkomstig is uit gebieden waar nog met hout of kolen wordt gedroogd. In tegenstelling tot sommige zachtere, bijna bloemige groene theesoorten, heeft gunpowder iets ‘stoers’. Niet voor niets wordt hij vaak gebruikt als basis voor de beroemde Marokkaanse muntthee, waar hij zich niet laat overmeesteren door een handvol verse munt en een stevige dosis suiker 🍃.
Wie houdt van een pure, strakke groene thee zonder franje, vindt in gunpowder een trouwe bondgenoot. Wie net dat bittere randje wil temperen, kan hem mengen met jasmijnthee, munt of zelfs citroenschil voor een speelsere toets. Wat ik zelf vaak doe? Een schepje gunpowder met een paar lavendelbloemetjes. Dat geeft een warme, haast meditatieve smaak die je niet snel vergeet.
Waarom kiezen zoveel mensen voor gunpowder als basis voor muntthee?
Als je ooit in Marokko bent geweest, of gewoon eens een traditionele muntthee hebt gedronken op een zinderend terras in Brussel of Parijs, dan was de kans groot dat je gunpowder in je glas had. Niet zomaar: de kracht van deze thee vormt een perfecte tegenpool voor de frisse, levendige smaak van munt. De ronde smaak van gunpowder draagt de munt als een stevige rugzakdrager in de bergen – stabiel, betrouwbaar en niet opdringerig.
In Marokko wordt gunpowder vaak in grote hoeveelheden geïmporteerd vanuit China en daarna lokaal vermengd met verse nana-munt. De suiker – soms een halve klont per glas! – maakt het geheel toegankelijker. Voor wie het iets gezonder wil: je kunt het ook prima maken zonder suiker, met alleen gunpowder en verse munt. Zelf voeg ik daar soms wat citroenmelisse aan toe voor een mild citruskruidig accent 🍋.
Wat deze thee zo geliefd maakt, is ook zijn verkoelend effect. Ironisch genoeg werkt warme thee in warme klimaten verkoelender dan koude dranken. Dat zit ‘m in het feit dat hete thee de bloedvaten opent en zweten bevordert – waardoor het lichaam afkoelt. Gunpowder-munt-thee is dus geen hippe marketingtruc, maar een eeuwenoude slimme hydratatiemethode uit woestijngebieden. En ja, het is ook gewoon lekker.
Hoe bewaar je gunpowder thee op de juiste manier?
Omdat de blaadjes zo strak opgerold zijn, is gunpowder van nature iets beter bestand tegen lucht, licht en vocht dan veel andere groene thee. Maar dat betekent niet dat je hem zomaar in een open zak op het aanrecht kan laten liggen. Bewaar hem altijd in een luchtdichte, donkere pot – liefst van blik of keramiek. Vermijd glas, tenzij het in een kast staat zonder direct zonlicht.
Een droge omgeving is essentieel. Een klein vochtabsorberend zakje in je theepot kan helpen om je thee nog langer vers te houden. Goed bewaarde gunpowder kan makkelijk tot een jaar zijn aroma behouden, al vind ik persoonlijk dat hij het best smaakt binnen de eerste zes maanden na aankoop. Daarna begint hij zijn kracht te verliezen en wordt de smaak fletser, wat zonde is van zo’n uitgesproken thee.
Als je merkt dat de bolletjes minder stevig aanvoelen of hun glans verliezen, is dat een teken dat ze wat ouder worden. Je kan ze dan nog altijd gebruiken om ijsthee te maken – die lichte smaak werkt prima in combinatie met munt, citroen of zelfs een scheutje gember.
Kan je gunpowder thee combineren met eten?
Hoewel groene thee meestal als digestief of tussendoortje wordt gedronken, heeft gunpowder genoeg karakter om ook tijdens een maaltijd overeind te blijven. Zijn licht bittere, rokerige toets past goed bij geroosterde groenten, gegrilde kip of zelfs Mediterrane gerechten met olijven en zongedroogde tomaten. Let op met te veel zuren of te zoete desserts – daar vloekt hij soms mee, tenzij je hem mengt met een zachtere infusie.
Een persoonlijke favoriet? Gunpowder met een lichte couscoussalade vol kruiden, komkommer en feta. Of een dampende kom ramen waar je subtiel een klein theelepeltje poeder van gemalen gunpowder doorheen mengt. Dat geeft de bouillon een diepere umami-toets, zonder de soep bitter te maken. Verrassend? Misschien. Maar net dat maakt thee tot zo’n heerlijke ontdekkingsreis ☕️.