Wat is Bancha precies en waarin verschilt het van andere Japanse groene thee?
Bancha is een Japanse groene thee die vaak over het hoofd wordt gezien, maar die een fascinerende plaats inneemt in het Japanse theespectrum. Waar men bij Japanse groene thee vaak denkt aan de frisse, sprankelende elegantie van sencha of de diepe umami van gyokuro, komt Bancha binnen als de volkse, toegankelijke broer. Gemaakt van de grotere, rijpere bladeren van de theeplant die later in het seizoen geoogst worden – meestal in de zomer of herfst – heeft Bancha een uitgesproken, hartige smaak en minder cafeïne. Die grotere bladeren bevatten minder theïne en meer mineralen, wat de infusie rustiger maakt en tegelijk karakter geeft.
Wat meteen opvalt bij het zetten van Bancha is het aroma: een vleugje hooi, een snuifje notigheid, soms iets van zeewier – het is een thee die op een natuurlijke manier naar eenvoud ruikt. Geen opsmuk, geen theatrale tonen. Dat maakt Bancha bijzonder geschikt als dagelijkse drank, en dat is precies wat het in Japan vaak is: een huis-, tuin- en keukenthee voor bij het avondeten of een rustig moment in de namiddag. In zekere zin is het een thee die ademhaalt met het ritme van het gewone leven.
Waar Sencha jong geplukt wordt en vaak uit de eerste of tweede oogst komt, is Bancha een ‘late bloeier’. Hierdoor mist hij misschien de verfijnde complexiteit van luxueuzere soorten, maar in de plaats krijg je warmte, mildheid en een soort aardse, bijna boerse charme. En zeg nu zelf – in een wereld vol gedoe is dat soms precies wat je nodig hebt. ☕️
De smaak van Bancha: rustiek en verrassend veelzijdig
Het smaakprofiel van Bancha wordt vaak als ‘mild’ omschreven, maar wie goed proeft, zal ontdekken dat deze thee subtiel gelaagd is. Afhankelijk van het seizoen en de regio waarin hij geteeld is, kan Bancha licht astringent zijn of juist bijna zoetig. Typische smaaknotities zijn hooi, hout, geroosterd rijststro, en soms een toets van nori of wakame. Hij heeft een lagere umami dan bijvoorbeeld gyokuro, maar wint het aan zachtheid en een opmerkelijk verfrissend mondgevoel.
Een verrassende eigenschap van Bancha is dat hij opmerkelijk goed samengaat met eten. Waar sommige delicate theesoorten verloren kunnen gaan naast een stevig gerecht, blijft Bancha overeind. Hij is uitstekend bij gegrilde groenten, lichte noedelgerechten of zelfs bij een sobere boterham met hummus of geitenkaas. Er zit een zekere harmonie in: de thee en het eten respecteren elkaar. Ook bij vettige gerechten zoals tempura of gerookte vis biedt Bancha een aangename tegenwicht dankzij zijn natuurlijke tannines en mineraliteit.
Een persoonlijke favoriet hier: Bancha met een kommetje gestoomde rijst, ingemaakte daikon en misosoep. De thee trekt het hele bord samen zonder zichzelf te veel op de voorgrond te duwen. Het is die bescheidenheid die ik waardeer – Bancha is een thee die weet wanneer hij moet spreken, en wanneer hij moet zwijgen.
Hoe bereid je Bancha correct voor een gebalanceerde infusie?
Het zetten van Bancha is eenvoudig, maar net als bij andere Japanse theesoorten is de temperatuur van het water belangrijk. Omdat Bancha minder theanine bevat, hoef je het water niet zo sterk af te koelen als bij delicate soorten. Idealiter gebruik je water van ongeveer 80 °C. Te heet water kan de bittere stoffen naar voren halen, terwijl te koud water de zachtere aroma’s niet tot hun recht laat komen.
Gebruik ongeveer 2 gram thee per 150 ml water – wat neerkomt op een theelepel per kopje – en laat de thee 30 tot 60 seconden trekken. De infusie is meestal lichtgeel tot lichtgroen en helder. Een tweede of zelfs derde infusie is perfect mogelijk; Bancha houdt zijn kracht redelijk goed vast, al zal de smaak in elke zetbeurt zachter worden.
Voor liefhebbers van koude infusies is Bancha ook een uitstekende kandidaat. Een koude mizudashi – koud getrokken thee – brengt de zachtere, grassige tonen naar voren en maakt de thee nóg verfrissender. Je laat de bladeren dan minstens 3 uur trekken in koud water in de koelkast. Ideaal tijdens de zomermaanden of na een yogasessie waarbij je hoofd nog vol rust zit. 🧘♀️
Is Bancha gezond? En waarom wordt hij vaak aangeraden bij macrobiotiek?
Bancha wordt in de macrobiotische levensstijl sterk gewaardeerd, en niet zomaar. De reden hiervoor is meervoudig. Ten eerste is Bancha van nature laag in cafeïne, waardoor hij zowel overdag als ’s avonds gedronken kan worden zonder je slaapritme te verstoren. Ten tweede bevat Bancha relatief veel mineralen, waaronder ijzer, calcium en fluor. Vooral de calciumwaarde valt op, wat interessant is voor mensen die plantaardig eten en hun inname van dit mineraal via natuurlijke voeding willen verhogen.
Daarnaast wordt Bancha vaak geroosterd tot Hōjicha, en in die vorm wordt hij nóg vriendelijker voor de maag. Door het roosteren worden de tannines deels afgebroken, wat maakt dat deze thee heel licht verteerbaar is. In Japan wordt Hōjicha (die dus vaak van Bancha gemaakt wordt) vaak aan kinderen en ouderen gegeven, net omwille van dat zachte karakter.
Ook in detox-kuren of in periodes van herstel wordt Bancha aangeraden. Zijn alkaliserende werking zou helpen bij het in balans brengen van de interne pH-waarde, al is dat laatste iets moeilijker wetenschappelijk te onderbouwen. Wat wel zeker is: Bancha hydrateert zonder op te jagen. Hij brengt geen pieken, maar wel continuïteit. Geen turbo-energie, maar een gestage stroom. En dat is soms veel waardevoller dan de zoveelste cafeïneboost.
Waarom verdient Bancha een vaste plaats in je theecollectie?
Bancha is als die ene vriend(in) die altijd tijd maakt, nooit dramatisch doet, en precies weet wat je nodig hebt op een doordeweekse dinsdag. Hij is niet pretentieus, maar wel betrouwbaar. Niet complex, maar ook nooit saai. In een collectie die misschien al bestaat uit geparfumeerde Darjeelings, sterke Assam-thee of elegante Chinese oolongs, brengt Bancha iets anders: een gevoel van thuiskomen.
Wie Japanse thee echt wil begrijpen, moet Bancha leren waarderen. Niet als curiositeit of ondergeschikte variant, maar als volwaardige vertegenwoordiger van de Japanse theecultuur. Want de kunst van thee draait niet enkel om uitzonderlijke oogsten of zeldzame cultivars. Het draait ook om de alledaagse momenten, de stilte tussen twee afspraken, de slok na een maaltijd. Daar hoort Bancha thuis.
Ik zou zelfs durven stellen: wie Bancha leert waarderen, leert ook zichzelf beter kennen. In zijn eenvoud ligt een subtiele wijsheid – iets dat je niet meteen opmerkt, maar dat langzaam aan het oppervlak komt, slok na slok. 🍃